Ai đứng sau loại gạo đắt nhất thế giới?

Đó là lý do Keiji Saika, nay đã 91 tuổi, Chủ tịch Toyo Rice Corporation tại tỉnh Wakayama, quyết định tự mình thay đổi điều đó vào năm 2016. Công ty của ông vừa sản xuất máy xay xát gạo, vừa kinh doanh thương hiệu Kinmemai, nghĩa là “Gạo mầm vàng” – được đánh giá cao về giá trị dinh dưỡng và hương vị.

Thách thức lớn nhất của ông là làm sao nâng tầm gạo Nhật trên trường quốc tế mà không cần chi quá nhiều cho quảng cáo. “Khi đó, tôi nghĩ đến Kỷ lục Guinness Thế giới. Chúng tôi cần làm điều chưa ai từng làm trước đây”, ông kể lại.

Ông tung ra Kinmemai Premium trong năm đó, với giá 9.496 yên cho hộp 840 gram – tương đương khoảng 109 USD/kg vào năm 2016. Ông tin rằng mình đã tạo ra loại gạo ngon nhất.

Thời điểm đó gạo thông thường chỉ khoảng 300-400 yên mỗi kg (tương đương 26-34 USD năm 2016) khiến Saika tự hỏi liệu có ai chịu mua loại gạo này không. Nhưng bất ngờ, các đơn đặt hàng lại tăng lên.

Từ ý tưởng chỉ làm một lần, Kinmemai Premium nay đã trở thành sản phẩm phát hành thường niên, nhờ nhu cầu ngày càng cao. Năm nay, mỗi hộp được bán với giá 10.800 yên (khoảng 73,4 USD), và 1.000 hộp đã được bán hết nhanh chóng chỉ sau khi ra mắt ngày 22/8.

Khi Toyo Rice chuẩn bị kỷ niệm 10 năm dự án vào năm 2026, Keiji Saika nhấn mạnh rằng mục tiêu ban đầu không phải là lợi nhuận. “Thành thật mà nói, nếu tính toán chi phí, chúng tôi đang lỗ. Giá bán cao nhưng dự án này không sinh lời”, ông nói.

Thay vào đó, sáng kiến này được tạo ra nhằm nâng tầm danh tiếng của gạo Nhật và khuyến khích nông dân trồng các giống gạo chất lượng cao hơn. Saika gọi đây là “Dự án Gạo ngon nhất thế giới” – một trong nhiều ý tưởng đổi mới xuất phát từ khát vọng không ngừng của ông trong việc cải thiện sản xuất gạo Nhật.

Từ những năm 1970, ông đã phát minh ra gạo không cần vo, giúp tiết kiệm nước. Hai thập kỷ trước, công ty của ông tiếp tục phát triển loại máy xay xát chỉ loại bỏ 9 lớp cám thay vì 16 lớp như thông thường, nhờ đó giữ lại nhiều dinh dưỡng và hương vị hơn.

Tuy nhiên, để tạo ra Kinmemai Premium – phiên bản được Guinness ghi nhận, quy trình sản xuất còn phức tạp hơn nhiều.

Quy trình chọn lựa nghiêm ngặt

Mỗi năm, Saika chọn 4 đến 6 giống gạo hảo hạng, từng đoạt giải trong số khoảng 5.000 mẫu dự thi tại cuộc thi quốc tế Đánh giá hương vị Gạo, do Hiệp hội Thẩm định Hương vị Gạo Nhật Bản (Syokumi Kanteisi) tổ chức – cuộc thi lớn nhất trong lĩnh vực này tại Nhật.

Không chỉ dựa vào hương vị và kết cấu, Saika còn kiểm tra mức enzyme của từng loại gạo. “Sức sống của hạt gạo có thể được nhận biết qua hoạt động enzyme. Gạo có năng lượng mạnh mẽ như vậy sẽ trở nên đặc biệt xuất sắc”, ông giải thích.

Sau đó là giai đoạn ủ gạo. Theo Saika, để gạo nghỉ trong vài tháng giúp hương vị đậm đà hơn, vị ngọt và các lợi ích sức khỏe cũng tăng lên.

Quy trình tỉ mỉ cộng với sản lượng giới hạn khiến Kinmemai Premium có chi phí sản xuất rất cao. Loại gạo này thường được dùng làm quà biếu xa xỉ, để kỷ niệm dịp đặc biệt hoặc biếu đối tác doanh nghiệp.

Những nông dân có gạo được chọn vào dự án World’s Best Rice hàng năm sẽ được mời đến Tokyo dự lễ công bố sản phẩm.

“Mọi người đều cảm thấy vô cùng tự hào”, Saika chia sẻ. Năm nay, Kinmemai Premium là sự pha trộn của 4 giống gạo: hai loại Koshihikari từ tỉnh Gifu và Nagano, cùng hai loại Yudai 21 cũng đến từ hai vùng này.