Khám phá 'lá phổi xanh' hơn 35.000 ha sát cạnh TP HCM

Du khách có thể đi thuyền len lỏi qua mạng lưới kênh rạch để tận mắt quan sát hệ sinh thái động thực vật phong phú tại khu dự trữ sinh quyển thế giới.

Cách trung tâm TP HCM khoảng 50 km, Cần Giờ là nơi hiếm hoi còn giữ được một hệ sinh thái rừng rộng lớn liền kề đô thị. Nơi đây được ví như “viên ngọc” du lịch của TP HCM, cũng là nơi đầu tiên tại Việt Nam được UNESCO công nhận “Khu dự trữ sinh quyển thế giới” từ năm 2000, với diện tích khoảng 75.000 ha. Trong đó, khu vực ngập mặn khoảng 35.000 ha.

Nhờ nằm ở vùng cửa sông nơi sông Đồng Nai, sông Sài Gòn và sông Vàm Cỏ gặp biển, Cần Giờ có điều kiện tự nhiên đặc biệt – đất phù sa, thủy triều bán nhật và mạng lưới kênh rạch dày đặc. Những yếu tố này tạo nên môi trường lý tưởng cho các loài cây ngập mặn phát triển, đồng thời hình thành một hệ sinh thái ven biển phong phú. Bên cạnh du lịch sinh thái, thời gian tới, khi hạ tầng giao thông được khai thông, siêu tổ hợp du lịch – nghỉ dưỡng – giải trí tại Cần Giờ được kỳ vọng sẽ trở thành nam châm hút khách, với mục tiêu đón khoảng 40 triệu lượt khách mỗi năm.

“Rừng trong nước mặn” với hàng trăm loài sinh vật

Khác với những cánh rừng trên cạn, rừng ngập mặn là hệ sinh thái thích nghi với môi trường nước lợ hoặc nước mặn. Chỉ những loài cây đặc biệt mới có thể sống được ở đây, với bộ rễ chằng chịt giúp bám đất và chịu được thủy triều lên xuống.

Theo ghi nhận của Ban quản lý rừng phòng hộ Cần Giờ, hệ sinh thái rừng ngập mặn là nơi sinh trưởng của 318 loài thực vật, 35 loài thú, 164 loài chim, 36 loài bò sát, 36 loài lưỡng cư, 282 loài cá, 223 loài động vật không xương…

Những cánh rừng ngập mặn bạt ngàn cùng hệ thống kênh rạch tại Cần Giờ, tháng 3/2026. Ảnh: Thanh Tùng

Thảm thực vật gồm nhiều loài cây ngập mặn như đước, bần, mắm, cóc… tạo thành những tán rừng dày đặc. Hệ thống rễ đước vươn ra khỏi mặt nước, đan chéo nhau như những “bức tường”, vừa giữ đất vừa tạo nơi cư trú cho nhiều sinh vật nhỏ.

Thảm thực vật tạo nên mái nhà “đa tầng” cho động vật sinh trưởng. Dưới lớp rễ ấy là thế giới của tôm, cua, cá và nhiều loài sinh vật đáy. Các nhà sinh học thường gọi rừng ngập mặn là “vườn ươm tự nhiên của biển”, bởi nhiều loài thủy sản sinh trưởng ở đây trước khi di chuyển ra vùng nước lớn.

Trên các tán cây là nơi cư trú của chim nước, chim di cư và nhiều loài thú nhỏ. Những đàn khỉ đuôi dài sinh sống tại khu vực đảo Khỉ là hình ảnh quen thuộc với du khách khi đến Cần Giờ.

Không chỉ đa dạng sinh học, rừng ngập mặn còn đóng vai trò quan trọng đối với môi trường. Bộ rễ dày của cây ngập mặn giúp giữ phù sa, chống xói lở bờ biển. Nhờ khả năng hấp thụ carbon và lọc các chất ô nhiễm, rừng Cần Giờ còn được xem là “lá phổi xanh” giúp điều hòa không khí cho TP HCM.

Trải nghiệm thiên nhiên gần thành phố

Với hệ sinh thái đặc trưng, khu vực này trở thành điểm đến phù hợp cho những ai muốn hòa mình vào thiên nhiên rừng – biển. Từ trung tâm TP HCM, du khách thường mất khoảng một đến hai giờ di chuyển để đến khu rừng ngập mặn. Trong tương lai, hành trình này có thể rút ngắn hơn khi cầu Cần Giờ và tuyến metro Bến Thành – Cần Giờ hoàn thành.

Đến đây, du khách có thể đi thuyền hoặc canô dọc theo các tuyến kênh rạch trong rừng đước để khám phá hệ động thực vật đặc trưng. Thuyền len lỏi giữa những con rạch nhỏ. Hai bên là hàng cây đước cao quá đầu người. Khi thủy triều lên, mặt nước phản chiếu màu xanh của tán lá, tạo nên khung cảnh yên tĩnh khác hẳn nhịp sống đô thị.

Du khách đi xuồng tham quan Đầm Dơi. Ảnh: Thanh Tùng

Đảo Khỉ – nơi sinh sống của hàng nghìn con khỉ đuôi dài, cũng là điểm dừng chân quen thuộc của nhiều đoàn khách khi đến Cần Giờ. Những đàn khỉ thường xuất hiện dọc theo các lối đi trong rừng. Du khách có thể cho ăn, tương tác, nghe thuyết minh về hệ sinh thái chỉ có tại Cần Giờ – tạo nên một trải nghiệm khá đặc trưng của khu dự trữ sinh quyển này.

Đầm Dơi Nghệ là khu bảo tồn dơi Nghệ, một trong những điểm tham quan thú vị cho trẻ em lẫn người lớn khi có thể hòa mình vào đời sống hoang dã. Dơi Nghệ là giống dơi thân to bụng vàng, sải cánh có thể đến 1 mét. Chúng thường treo vắt vẻo trên những ngọn đước để ngủ, đến 18h mới bay đi ăn đêm. Chúng rất nhạy cảm và dễ hoảng sợ với tiếng động, vì vậy du khách được yêu cầu giữ yên lặng.

Để vào đầm Dơi, du khách cần di chuyển bằng thuyền. Lối vào đầm ngang qua hàng đước với tán cây đan cài, tạo khung cảnh đẹp mắt, dễ chịu.

Đầm lầy cá sấu – nơi nuôi cá sấu theo mô hình bán hoang dã độc đáo và tự nhiên. Tại đây, du khách có thể tham quan, trải nghiệm câu cá sấu trên những chiếc thuyền đặc biệt với hệ thống lồng sắt bảo vệ. Thuyền di chuyển bằng điện, trên 2 thân phao, mỗi thuyền có thể chở khoảng 7 người.

Ngoài tham quan các điểm du lịch, một số du khách chọn chèo kayak hoặc đi bộ trên những con đường xuyên rừng để quan sát hệ sinh thái gần hơn. Dọc các tuyến đường gỗ và cầu nhỏ bắc qua kênh rạch, có thể thấy nhiều loài chim nước, cua, cá hay các loài sinh vật nhỏ sống quanh rễ cây ngập mặn. Tháng 4-10, du khách có thể đến đây để ngắm chim về làm tổ, đứng trên tháp canh cao 25 mét để ngắm toàn cảnh khu rừng ngập mặn.

Không chỉ có rừng, Cần Giờ còn giữ được nhịp sống của các làng chài ven biển. Buổi sáng sớm, thuyền đánh cá cập bến mang theo nhiều loại hải sản như tôm, ghẹ, cá biển. Nhiều du khách thường kết hợp tham quan rừng ngập mặn với trải nghiệm ẩm thực tại các quán hải sản địa phương. Mặt bằng giá tại đây hiện tại vẫn ở mức vừa túi tiền.

Theo những người làm du lịch tại địa phương, thời điểm đẹp để khám phá hệ sinh thái ngập mặn là sáng sớm hoặc cuối buổi chiều. Khi đó thủy triều ổn định, nhiệt độ dịu hơn và nhiều loài chim, động vật trong rừng bắt đầu hoạt động.

Cùng với không gian xanh rộng lớn, những năm gần đây, Cần Giờ dần dần thay đổi diện mạo với sự xuất hiện của nhiều điểm đến tham quan, hàng quán hay đô thị biển quy mô lớn. Một số hoạt động lễ hội du lịch cũng được tổ chức để thu hút du khách. Đơn cử, dịp 30/4-1/5 tới, địa phương dự kiến tổ chức giải chạy marathon kết hợp du lịch.

Khoảng cách không quá xa trung tâm, Cần Giờ là lựa chọn phù hợp cho gia đình muốn những chuyến đi ngắn ngày, vừa khám phá rừng ngập mặn, vừa tận hưởng biển, ẩm thực, tham gia các hoạt động lễ hội dịp lễ sắp tới.

Hoài Phương

Nguồn: Sưu tầm