Video chưa từng tiết lộ về người mệnh danh 'Giày Xanh' trên Everest

Video lần đầu được công bố hé lộ những khoảnh khắc trên đường chinh phục Everest của Morup, người nổi tiếng với tên “Giày Xanh”, trước khi tử nạn 30 năm trước.

Trong phóng sự công bố ngày 10/10, CNN đăng tải thước phim tư liệu chưa từng được công bố về Dorje Morup, nhà leo núi Ấn Độ thiệt mạng trên Everest vào tháng 5/1996. Thi thể ông sau nổi tiếng với tên “Green Boots” (Giày Xanh).

Video được quay tháng 4/1996 ghi lại cảnh một người đàn ông mặc áo len cúi xuống gắn đinh chống trượt vào đôi giày leo núi màu xanh lá trước chuyến chinh phục Everest. Các cảnh sau đó là hình ảnh những thành viên đoàn thám hiểm đi thành hàng trên tuyết, ăn uống và trò chuyện trong lều.

Harbhajan Singh, cựu sĩ quan Lực lượng Cảnh sát biên giới Ấn Độ – Tây Tạng (ITBP), cung cấp những video này cho CNN. Singh, 70 tuổi, là một trong những người cuối cùng nhìn thấy Morup còn sống. Trong cuộc phỏng vấn tại nhà riêng ở bang Punjab, ông mở lại các cuốn album ảnh, chỉ cho phóng viên hình ảnh ba đồng đội Dorje Morup, Tsewang Paljor và Tsewang Smanla.

Theo Singh, cả ba là những nhà leo núi có thể lực tốt, giàu kinh nghiệm, gắn bó như người thân. Morup ít nói nhưng thường tình nguyện nhận các nhiệm vụ khó, như cố định dây trên đường leo. Ngày 10/5/1996, khi đoàn tới khu vực Second Step ở độ cao trên 8.000 m, Singh nhận thấy thời tiết có dấu hiệu xấu đi nên quyết định quay lại trại. Ba đồng đội tiếp tục hướng lên đỉnh, bất chấp cảnh báo rằng họ có thể không kịp trở về.

Sau khi thông báo chinh phục thành công Everest, cả ba mất tích trong trận bão tuyết. Morup được cho là đã xuống tới khu vực bên dưới First Step trước khi tử nạn trong một hốc đá nhỏ. Thi thể với đôi giày xanh lá lộ ra ngoài trở thành dấu mốc quen thuộc với nhiều thế hệ nhà leo núi trên tuyến đường phía bắc Everest. Nhiều nhà leo núi dựa vào vị trí thi thể để xác định quãng đường còn lại tới đỉnh.

Trong nhiều năm, danh tính người nằm lại gây tranh luận, với giả thuyết phổ biến cho rằng đó là Tsewang Paljor, thành viên đoàn thám hiểm Ấn Độ tử nạn năm 1996.

Năm 2025, công ty thám hiểm Asian Trekking tại Nepal bí mật cử một nhóm người dẫn đường Sherpa tiếp cận thi thể ở độ cao hơn 8.000 m, lấy mẫu tóc và móng tay để xét nghiệm ADN. Kết quả xét nghiệm tại Ấn Độ xác nhận thi thể là Morup, 47 tuổi khi tử nạn. Việc xác định danh tính tạo cơ sở cho kế hoạch đưa ông trở về quê nhà sau ba thập kỷ nằm lại trên Everest.

Trong năm 2026, ITBP bắt đầu tìm kiếm đơn vị có khả năng thực hiện nhiệm vụ thu hồi thi thể, dự kiến triển khai vào mùa leo núi tháng 4-5/2027, sau khi hoàn tất các thủ tục cần thiết. Dawa Steven Sherpa, Giám đốc điều hành Asian Trekking, nhận định một nhóm khoảng 8 Sherpa giàu kinh nghiệm có thể đảm nhận công việc.

Tuy nhiên, nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm bởi thi thể đã đóng băng suốt 30 năm, nằm ở độ cao trên 8.000 m, nơi thiếu oxy, thời tiết khắc nghiệt và địa hình hiểm trở. Kế hoạch đưa thi thể về còn phụ thuộc vào sự chấp thuận của Trung Quốc do Morup nằm lại trên sườn núi thuộc lãnh thổ nước này. Các cơ quan quản lý leo núi Trung Quốc chưa phản hồi về khả năng triển khai.