Từng bị coi là hủ tục và bị chính quyền kìm hãm suốt 100 năm vì mục tiêu phát triển kinh tế, Tết Nguyên đán (Seollal) đã hồi sinh mạnh mẽ từ sự kiên trì của người Hàn Quốc.
Tại Hàn Quốc, người dân được tận hưởng hai kỳ nghỉ Tết, Tết Dương lịch (1/1) và kỳ nghỉ Tết Nguyên đán kéo dài ba ngày. Để có được sự công nhận chính thức cho “cái Tết cũ”, người Hàn đã phải trải qua gần 100 năm đấu tranh với những lệnh cấm và tư tưởng bài trừ truyền thống.
Vào năm 1896, khi vua Gojong của triều đại Joseon ban sắc lệnh áp dụng lịch Gregorian (Dương lịch) và chọn ngày 1/1 là ngày bắt đầu năm mới. Mục đích của nhà vua lúc bấy giờ là đưa đất nước thoát khỏi ảnh hưởng cũ, xoay trục sang các tiêu chuẩn của phương Tây. Sự đứt đoạn rõ ràng hơn khi Nhật Bản đô hộ bán đảo Triều Tiên (1910-1945). Để xóa bỏ bản sắc văn hóa bản địa, chính quyền thực dân Nhật cấm hoàn toàn các nghi lễ tổ tiên, cấm làm bánh gạo và nấu rượu vào dịp Tết Âm lịch.
Người dân Seoul thỉnh chuông tại lầu Bosingak, quận Jongno trong lễ đón năm mới 2026 theo Dương lịch. Ảnh: Yonhap
Sau khi giải phóng năm 1945, Tết Seollal chưa khôi phục, những nhà lãnh đạo đầu tiên của Hàn Quốc tiếp tục coi thường ngày lễ này. Tổng thống Syngman Rhee, một người sùng đạo và cổ xúy hiện đại hóa cực đoan, coi Tết âm lịch là “sự sỉ nhục của một quốc gia văn minh”. Chính phủ khi đó thậm chí ra lệnh đóng cửa các nhà máy xay xát, tiệm thịt vào những ngày giáp Tết Âm để ngăn người dân sắm lễ cúng bái.
Đến thời Tổng thống Park Chung Hee (thập niên 1960-1970), cuộc chiến với Tết Âm lịch chuyển sang một lý do thực dụng hơn: Năng suất kinh tế. Với mục tiêu đưa Hàn Quốc trở thành “con rồng châu Á”, chính quyền cho rằng kỳ nghỉ lễ kéo dài hàng tuần cho việc thăm quê và cúng bái là sự lãng phí.
Chính phủ khi đó áp dụng các biện pháp kỷ luật sắt. Giảm chuyến tàu xe về quê, phạt tiền các doanh nghiệp cho nhân viên nghỉ Tết Âm và yêu cầu trường học phạt học sinh vắng mặt vào những ngày “lễ không chính thống”. Truyền thông khi ấy tràn ngập các bài xã luận kêu gọi người dân từ bỏ “tập tục lạc hậu của xã hội nông nghiệp” để sống theo lối sống “hiện đại, lý tính” của các quốc gia tiên tiến.
Dù bị chính quyền gây áp lực nặng nề trong gần một thế kỷ, Seollal chưa bao giờ thực sự biến mất. Người dân Hàn Quốc vẫn âm thầm thực hiện các nghi thức cúng tổ tiên (charye) và bái lạy người già (sebae) vào sáng sớm trước khi đi làm. Mọi việc đi lại, thăm hỏi đều phải diễn ra chóng vánh, tranh thủ thời gian rảnh.
Trả lời