Từ một giải pháp chống đói trong giai đoạn hậu chiến ở Nhật Bản, mì ăn liền đã trở thành món ăn phổ biến trên toàn cầu nhờ sự tiện lợi, giá rẻ và dễ chế biến.
Những gói mì đầy màu sắc đã tiếp thêm năng lượng về đêm cho các du khách đi chơi xa, đi công tác quốc tế, lấp đầy dạ dày của những đầu bếp mệt mỏi sau ca làm việc.
Ít có thực phẩm nào sở hữu vị thế đặc biệt như mì ăn liền – vừa là món ăn vặt quen thuộc vừa trở thành bữa chính của hàng triệu người trên khắp thế giới.
Tuy nhiên, món ăn này từ lâu cũng gắn liền với những cảnh báo về sức khỏe. Nhiều nghiên cứu chỉ ra việc tiêu thụ mì ăn liền thường xuyên có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, rối loạn nội tiết, chứng mất trí nhớ.
Thậm chí, một nhà khoa học thực phẩm Mỹ đã từ chối trả lời phỏng vấn trên báo CNN về bài viết liên quan đến mì gói do lo ngại ý kiến chuyên môn của mình có thể vô tình góp phần thúc đẩy sự phổ biến của món ăn.
Mì ăn liền – món ăn được cả thế giới ưa chuộng. Video: CNN
Nghịch lý là trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chế độ ăn lành mạnh, thị trường mì ăn liền vẫn tăng trưởng mạnh. Nhiều dự báo cho thấy quy mô ngành sẽ tăng từ khoảng 64,7 tỷ USD năm 2025 lên gần 98,5 tỷ USD vào năm 2032.
Theo các nhà khoa học nghiên cứu về thực phẩm siêu chế biến, sức hấp dẫn của mì ăn liền đến từ hàm lượng năng lượng cao cùng sự kết hợp của muối, đường, chất béo và carbohydrate, khiến người ăn khó cưỡng lại. Trong khi đó, Tập đoàn Thực phẩm Nissin (Nhật Bản) cho rằng thành công của sản phẩm xuất phát từ việc đáp ứng những nhu cầu cốt lõi của người tiêu dùng: ngon miệng, tiện lợi, bảo quản lâu, giá phải chăng và an toàn thực phẩm.
Lịch sử của mì ăn liền bắt đầu tại một nhà kho nhỏ ở Osaka (Nhật Bản) vào những năm 1950. Chứng kiến tình trạng thiếu lương thực sau chiến tranh, ông Momofuku Ando quyết tâm tạo ra một loại thực phẩm vừa tiện lợi vừa đủ dinh dưỡng. Sau nhiều tháng thử nghiệm, ông tìm ra phương pháp chiên nhanh sợi mì để loại bỏ độ ẩm, giúp sản phẩm có thể hoàn nguyên chỉ bằng nước sôi. Năm 1958, Chicken Ramen, mì ăn liền đầu tiên trên thế giới, chính thức ra đời.
Đến năm 1971, Nissin tiếp tục giới thiệu cốc mì ăn liền đầu tiên, đóng trong hộp dùng một lần và kèm nĩa dành cho người chưa quen sử dụng đũa. Sản phẩm nhanh chóng mở rộng ra thị trường quốc tế, với nhà máy đầu tiên tại Mỹ được xây dựng ở California một năm sau đó.
Hiện mỗi năm thế giới tiêu thụ khoảng 123 tỷ suất mì ăn liền. Trung Quốc là thị trường lớn nhất với khoảng 43,8 tỷ gói mỗi năm, tiếp theo là Indonesia và Ấn Độ.
Tính theo bình quân đầu người, Việt Nam đứng đầu thế giới khi mỗi người tiêu thụ trung bình 81 suất mì ăn liền mỗi năm. Hàn Quốc xếp thứ hai với 79 suất, còn Thái Lan đứng thứ ba với 58 suất.
Bản sao nhà kho bằng gỗ trong sân sau của Momofuku Ando – nơi ông phát minh ra mì ăn liền đầu tiên – hiện được trưng bày tại Bảo tàng CupNoodles ở Yokohama, Nhật Bản. Ảnh: CNN
Theo Hiệp hội Mì ăn liền Thế giới (WINA), mì ăn liền đã trở thành một phần văn hóa ẩm thực tại Việt Nam. Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, nhu cầu đối với các bữa ăn nhanh, tiện lợi tiếp tục gia tăng. Tổ chức này cũng ghi nhận người tiêu dùng Việt đang chuyển dần sang các dòng sản phẩm tầm trung và cao cấp, chú trọng hơn đến chất lượng và giá trị gia tăng thay vì chỉ quan tâm đến giá rẻ.
Trong khi đó, thị trường Mỹ cũng tăng trưởng liên tục, đạt khoảng 5,15 tỷ suất vào năm 2024, trở thành thị trường tiêu thụ lớn thứ sáu thế giới. Bên cạnh hương vị gà truyền thống, người tiêu dùng ngày càng ưa chuộng các dòng mì vị bò, tôm, rau củ và những hương vị cay mang phong cách ẩm thực châu Á.
Tại Neighborhood, nhà hàng nằm khuất trong một con hẻm ở Hong Kong (Trung Quốc), đầu bếp David Lai đang kiên nhẫn làm sạch, ướp một con cá chim tươi mà anh vừa mua ở chợ để nướng. Nhà hàng của Lai đứng thứ 24 trong danh sách 50 nhà hàng tốt nhất châu Á năm 2026. Năm nay, Lai trở thành đại sứ cho Nongshim, tập đoàn khổng lồ của Hàn Quốc nổi tiếng với mì ăn liền cay, đóng gói màu đỏ, được bán rất chạy ở Mỹ và nhiều nơi khác.
“Tôi yêu mì ăn liền. Chúng là món ăn an ủi tuyệt vời khi chúng ta đói nhưng không có nhiều thời gian hoặc cảm thấy lười biếng”, Lai nói.
Dù thực đơn của Neighborhood chủ yếu sử dụng nguyên liệu cao cấp như hải sản tươi và thịt hảo hạng, Lai cho rằng mì ăn liền cũng là một nguyên liệu xứng đáng được tôn trọng. Có lúc người ta cần một bữa ăn sang trọng, có lúc cần McDonald’s và cũng có lúc cần mì ăn liền. Mỗi món đều có giá trị riêng nếu xuất hiện đúng thời điểm.
Để minh chứng, Lai chế biến mì ăn liền theo phong cách gần giống pasta. Mì được áp chảo với bơ và mỡ bò đến khi chuyển màu caramel, sau đó nấu cùng sốt cà chua, nước dùng bò, thịt bò thái lát và gói gia vị. Món ăn mất khoảng 30 phút để hoàn thành, thay vì chỉ vài phút như cách chế biến thông thường.
“Tôi muốn mọi người thấy rằng mì ăn liền có nhiều tiềm năng hơn chúng ta vẫn nghĩ”, ông nói.
Trả lời