'Ngọn hải đăng ma' trên biển Australia

Trên đảo Lady Elliot của Australia có hai ngọn hải đăng, nhưng du khách vẫn thường nhìn thấy “ngọn hải đăng thứ ba” vào ban đêm.

Đảo Lady Elliot, nằm ở cực nam rạn san hô Great Barrier Reef, có hai ngọn hải đăng. Ngọn đầu tiên được xây dựng năm 1873, ngừng hoạt động năm 1995 khi công trình thứ hai được đưa vào sử dụng.

Tuy nhiên, nhiều du khách đến đảo cho biết họ nhìn thấy ánh sáng từ một ngọn hải đăng thứ ba ở phía xa, chiếu trên đường chân trời vào ban đêm. Hiện tượng này được gọi là “ảo ảnh ngọn hải đăng ma”, nổi tiếng đến mức xuất hiện trong cẩm nang du lịch của hòn đảo. Báo cáo đầu tiên về hiện tượng được ghi nhận năm 1937, ngoài khơi vùng Brittany, Pháp.

Hai nhà khoa học thuộc đại học Melbourne Simon Cropper và Charles Kemp đã đến đảo Lady Elliot khảo sát, sau đó tái tạo hiện tượng trong môi trường thực tế ảo.

Ngọn hải đăng đầu tiên được xây dựng trên đảo Lady Elliot, cao 17 m. Ảnh: Tripadvisor

Thử nghiệm cho thấy người quan sát có thể gặp ảo ảnh khi đứng cách ngọn hải đăng khoảng 70 m, quay lưng về phía công trình và nhìn ra biển. Dù biết ánh sáng phát ra từ phía sau, họ vẫn có cảm giác luồng sáng xuất hiện từ đường chân trời.

Theo nhóm nghiên cứu, hiện tượng xảy ra do não bộ kết hợp kỳ vọng với thông tin thu nhận từ các giác quan. Ban đêm, các dấu hiệu giúp xác định khoảng cách rất hạn chế, khiến hệ thống thị giác phải dựa nhiều hơn vào những dự đoán để diễn giải hình ảnh.

Người quan sát thường cảm nhận phần cuối luồng sáng gần hơn và di chuyển chậm hơn thực tế. Điều này khiến họ có cảm giác nguồn sáng nằm phía trước, thay vì phát ra từ ngọn hải đăng phía sau lưng.

Các nhà khoa học cho rằng hiện tượng cho thấy bộ não hoạt động như một “cỗ máy dự đoán”, liên tục kết hợp dữ liệu hiện tại với những kỳ vọng để nhận diện thế giới xung quanh. Cơ chế này thường giúp con người nhận thức chính xác, nhưng đôi khi cũng tạo ra những ảo ảnh thị giác.

Đảo Lady Elliot thuộc bang Queensland, Australia, rộng 45 ha, nổi tiếng với hệ sinh thái biển đa dạng, gồm hơn 1.200 loài sinh vật. Du khách đến đây có thể lặn ngắm san hô, bơi cùng cá đuối manta, quan sát rùa biển đẻ trứng và cá voi lưng gù di cư qua vùng biển quanh đảo từ tháng 5 đến tháng 11.

Đảo không đường giao thông dành cho ôtô, du khách chủ yếu đến bằng máy bay cỡ nhỏ từ các thành phố Brisbane, Gold Coast, Hervey Bay hoặc Bundaberg. Nơi đây có khu nghỉ dưỡng sinh thái Lady Elliot Island Eco Resort. Từng bị khai thác phân chim biển khiến thảm thực vật suy thoái, hòn đảo dần phục hồi nhờ các nỗ lực bảo tồn, trở thành điểm đến nổi bật dành cho người yêu thiên nhiên.