Cách xa những xô bồ, khói bụi của chốn thị thành, xã Lâm Thượng, tỉnh Lào Cai mở ra trước mắt lữ khách một không gian xanh mướt, mát lành. Những cánh đồng lúa trải dài tít tắp, ôm trọn lấy những nếp nhà sàn truyền thống của đồng bào Tày, Dao nép mình bình yên dưới chân núi đá. Tiếng suối reo róc rách luồn qua từng khe đá, len lỏi quanh các bản, hòa cùng nhịp sống khoan thai, chậm rãi của người vùng cao.
Du lịch Lâm Thượng: Khúc ca thanh bình, níu chân du khách bằng ẩm thực và nếp văn hóa đồng bào.
Đặt chân đến vùng đất này, nhiều du khách ngỡ ngàng như chạm vào một miền cổ tích hoang sơ chưa hề bị thương mại hóa. Chị Võ Thị My My – một du khách đến từ TP. Hồ Chí Minh không giấu nổi sự thích thú: “Thời tiết ở đây có lúc hơi nóng một chút nhưng bù lại không khí vô cùng trong lành. Điều khiến tôi ấn tượng nhất là con người quá đỗi thân thiện, nhiệt tình. Cần gì hay muốn mua sản vật gì, bà con đều chỉ dẫn tận tình, niềm nở như đón người thân đi xa trở về”.
Chính sự nguyên sơ ấy là khởi nguồn đưa danh hiệu “Làng du lịch tốt nhất năm 2025” do Hiệp hội Du lịch Việt Nam vinh danh về với mảnh đất Lâm Thượng. Một danh hiệu không đến từ những khu nghỉ dưỡng bê tông lộng lẫy, mà được chắt chiu từ chính hơi thở tự nhiên và văn hóa ngàn đời.
Không chỉ say lòng trước phong cảnh sơn thủy hữu tình, du khách trải nghiệm du lịch Lâm Thượng còn bị mê hoặc bởi kho tàng ẩm thực trứ danh. Bữa cơm tiếp khách bên bếp lửa của người đồng bào nơi đây bao giờ cũng đầy ắp hương vị của núi rừng và đồng ruộng.
Đó là món cá suối nướng thơm lừng gắp than hoa, gỏi cá bỗng giòn ngọt thanh tao ăn kèm các loại lá rừng độc lạ, hay món vịt bầu béo ngậy, đĩa thịt lợn gác bếp đậm đà khói củi. Chưa kể, những món ăn dân dã nức tiếng như rêu đá nướng, thịt mắm lá cơm đỏ chứ danh hay rau rừng xào lòng gà… qua bàn tay khéo léo của người phụ nữ Tày đều giữ trọn được phong vị cổ truyền, vừa mộc mạc lại vừa tinh tế đến lạ kỳ.
Song, điều giữ chân lữ khách sâu đậm nhất trong mỗi hành trình du lịch Lâm Thượng có lẽ là những giá trị văn hóa phi vật thể đang được nâng niu nơi đây. Giữa không gian tĩnh mịch của thung lũng, tiếng đàn Tính réo rắt cùng làn điệu Then mượt mà của những thiếu nữ Tày cất lên làm say đắm bao bước chân lãng du.
Dưới hiên nhà sàn, các bà, các mẹ vẫn cặm cụi bên khung cửi dệt thổ cẩm hay thoăn thoắt đôi tay đan lát mây tre. Vừa tỉ mỉ đưa từng thoi chỉ màu rực rỡ, chị Hoàng Thị Sổ (thôn Khéo Lẹng) tự hào giới thiệu: “Nghề làm thổ cẩm, thêu mặt địu, mặt chăn này là vốn liếng quý giá mà cha ông để lại từ xưa. Chúng tôi giữ nghề trước hết để dùng trong gia đình, nay có khách du lịch đến xem và mua làm kỷ niệm, ai nấy đều phấn khởi”.
Cùng thôn Khéo Lẹng, chị Nông Thị Hoàng chia sẻ thêm về sự thích ứng khéo léo của bà con: “Ngày xưa người Tày chỉ đan bồ, đan cót kích thước lớn để đựng thóc, gùi lúa, gánh ngô. Nhưng nay phục vụ du lịch, chúng tôi cải tiến đan những vật dụng nhỏ xinh, tinh xảo hơn để đựng xôi, hộp khăn giấy hay làm quà lưu niệm cho khách phương xa”.
“Cùng ăn, cùng ở, cùng làm” với đồng bào
Nhận thấy tiềm năng quý báu từ bản sắc địa phương, người dân nơi đây đã mạnh dạn cải tạo nhà cửa, phát triển mô hình du lịch cộng đồng. Hiện tại, toàn xã đã có 8 mô hình homestay và farmstay đi vào vận hành hiệu quả. Điểm đáng quý là tất cả các cơ sở này đều được cải tạo dựa trên khung nhà sàn gỗ cổ truyền, không phá vỡ cảnh quan tổng thể, mỗi nơi có sức chứa từ 15 đến 30 khách lưu trú.
Chị Hoàng Thị Nẩy – Chủ homestay Dũng Phiêu bộc bạch: “Khi bắt tay làm du lịch cộng đồng, gia đình tôi chỉ tập trung sửa sang, tôn tạo lại nếp nhà cũ cho sạch sẽ, khang trang hơn, đồng thời tận dụng tối đa các vật dụng tre, nứa, chum vại quen thuộc tại địa phương để bài trí. Khách phương xa lên đây nhìn thấy những nét dân dã, tự nhiên ấy lại thích thú vô cùng”.
Ở một góc nhìn khác, chị Hoàng Thị Xới – Chủ Xoi Farmstay cho rằng sức hút của du lịch Lâm Thượng nằm ở tính trải nghiệm chân thực: “Khách du lịch đến đây không bị đối đãi như một người khách vãng lai thông thường mà được hòa nhập trọn vẹn vào đời sống làng bản. Họ thích thú khi đạp xe giữa cánh đồng lúa lộng gió, ghé vào nhà dân uống bát nước chè tươi, cùng người dân cấy lúa, quăng chài bắt cá rồi nhảy ùm xuống dòng suối mát lạnh… Những trải nghiệm như một người dân bản thực thụ mới là thứ đọng lại mãi”.
Thành công bước đầu với danh hiệu “Làng du lịch tốt nhất năm 2025” là bệ phóng quan trọng, nhưng để du lịch Lâm Thượng phát triển đường dài thì bài toán giữ gìn bản sắc đặt lên hàng đầu. Lãnh đạo chính quyền địa phương khẳng định: Du lịch của xã phải phát triển theo hướng bền vững, lấy cộng đồng làm chủ thể, lấy văn hóa bản địa làm giá trị cốt lõi và cảnh quan tự nhiên làm không gian trải nghiệm.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, ông Hoàng Văn Cói, Phó Chủ tịch UBND xã Lâm Thượng, tỉnh Lào Cai cho biết địa phương đang tập trung hoàn thiện 4 nhóm sản phẩm đặc thù. Thứ nhất du lịch cộng đồng gắn với trải nghiệm đời sống và văn hóa Tày, đây là sản phẩm trụ cột. Du khách được sống thực sự trong không gian bản làng tại các thôn Khéo Lẹng, Tông Pình Cại, Tông Pắng… Thứ hai du lịch văn hóa – lễ hội và di sản: Khai thác chiều sâu các lễ hội truyền thống, tiêu biểu là Lễ hội Pay Tái thắm đượm tình thân gia đình, đạo lý “uống nước nhớ nguồn” cùng các làn điệu dân ca, trò chơi dân gian đặc sắc.
Thứ ba Du lịch sinh thái, khám phá và nông nghiệp: Thiết kế các tuyến trekking xuyên rừng, đi bộ dã ngoại, trải nghiệm cày cấy, thu hoạch nông sản và tắm suối khoáng tự nhiên. Và thứ tư là sản phẩm ẩm thực và sản vật địa phương: Xây dựng mỗi món ăn thành một câu chuyện văn hóa, truyền tải tri thức dân gian bản địa đến người thưởng thức.
“Phát triển du lịch nhưng tuyệt đối không được làm biến dạng văn hóa” – đó là nguyên tắc bất di bất dịch của địa phương. Những giá trị thiêng liêng về phong tục, tín ngưỡng luôn được tôn trọng nguyên vẹn, không biến tướng thành những màn biểu diễn sân khấu hóa gượng gạo. Xã cũng chủ động củng cố 5 đội văn nghệ chuyên phục vụ homestay, duy trì 26 đội văn nghệ thôn bản và đang gấp rút hoàn thiện thủ tục thành lập Câu lạc bộ bảo tồn di sản văn hóa.
Chiến lược phát triển bền vững: Người dân là chủ thể, văn hóa là cốt lõi
Du lịch Lâm Thượng dù giàu tiềm năng nhưng hệ thống hạ tầng điện, nước sạch tại một số điểm du lịch chưa thật sự ổn định; đường giao thông kết nối đến các điểm trải nghiệm còn khó khăn; xã vẫn thiếu điểm dừng chân, không gian mua sắm sản phẩm lưu niệm OCOP đặc trưng và nguồn nhân lực được đào tạo chuyên sâu còn khá mỏng.
Phó Chủ tịch UBND xã Lâm Thượng cho biết thêm, quan điểm của xã là người dân phải thực sự làm chủ thể, trực tiếp tham gia và hưởng lợi từ du lịch; chính quyền không làm thay mà hỗ trợ về cơ chế, hạ tầng và đào tạo kỹ năng. ‘Nút thắt’ lớn nhất hiện nay là nguồn lực để đầu tư đồng bộ hạ tầng và nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch. Một số nơi điện, nước còn thiếu đồng bộ, đường giao thông, điểm dừng chân và nguồn nhân lực tại chỗ còn hạn chế.
Sức hút lớn nhất của du lịch Lâm Thượng không phải là những thứ hào nhoáng được du nhập từ bên ngoài, mà chính là giá trị tự nhiên mộc mạc và lòng hiếu khách của đồng bào vùng cao. Khi rào cản hạ tầng được khơi thông và người dân vững vàng kỹ năng làm du lịch, miền đất này hứa hẹn sẽ trở thành điểm sáng tiêu biểu về du lịch nông thôn bền vững trên bản đồ du lịch Việt Nam.
Thời gian tới, chúng tôi tập trung tháo gỡ theo phương châm: ‘Hạ tầng đi trước một bước, người dân được nâng cao năng lực, sản phẩm được chuẩn hóa và văn hóa đặt ở vị trí trung tâm’. Xã ưu tiên lồng ghép các nguồn vốn hoàn thiện giao thông, điện, nước; kết nối vốn vay ưu đãi cho người dân cải tạo nhà sàn làm homestay. Đồng thời, chúng tôi kiên quyết không chạy theo số lượng mà chú trọng chất lượng, bảo tồn tối đa cảnh quan và bản sắc văn hóa Tày để du lịch phát triển thực sự bền vững.” Phó Chủ tịch UBND xã Lâm Thượng Hoàng Văn Cói, cho hay.
Sức sống mới đang từng ngày lan tỏa khắp các bản làng Lâm Thượng. Giữ được nếp nhà sàn, giữ được điệu Then mượt mà, giữ được sự thơm thảo, chân tình của người nông dân… chính là “chìa khóa vàng” giúp du lịch Lâm Thượng vươn xa trên bản đồ du lịch cả nước.
×
Nguồn: Sưu tầm
Trả lời